Biblioteka

Laureatem Nagrody Nobla 2025 w dziedzinie literatury został węgierski pisarz László KRASZNAHORKAI.

Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 2025 r. otrzymał węgierski pisarz László Krasznahorkai „za fascynującą i wizjonerską twórczość, która w obliczu apokaliptycznego terroru potwierdza siłę sztuki”.

László KRASZNAHORKAI – węgierski pisarz i scenarzysta filmowy – urodził się 5 stycznia 1954 r. w Gyuli na południu Węgier. Studiował prawo na uniwersytetach w Segedynie oraz Budapeszcie. Ostatecznie zdobył dyplom na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Loránda Eötvösa w ramach specjalności hungarystyczno-nauczycielskiej. Jego pierwsza nowela „Tebenned hittem” ukazała się w 1977 r. na łamach „Mozgó Világ”. W latach 1977–1982 pracował jako dokumentalista w Gondolat Könyvkiadó, od 1982 r. pozostaje pisarzem niezależnym.

W 1993 r. otrzymał nagrodę dla najlepszej książki w Niemczech (Bestenliste-Preis) za „Melancholię sprzeciwu”.

Od 1985 r. jego przyjaciel Béla Tarr kręci filmy niemal wyłącznie na podstawie jego książek. W ten sposób powstały „Szatańskie tango” oraz „Harmonie Werckmeistera”. Pracowali również razem przy ostatnim filmie Tarra, „Koniu turyńskim”, a autor pomagał reżyserowi w każdej istotnej kwestii. 

László Krasznahorkai otrzymał wiele nagród i odznaczeń, między innymi najważniejszą nagrodę państwową, Nagrodę Kossutha. Został członkiem Digitális Irodalmi Akadémia. W 2014 otrzymał America Award za całokształt twórczości, w 2015 r. Man Booker International Prize, w 2019 National Book Award, w 2021 r. wręczono mu Austriacką Państwową Nagrodę Literatury Europejskiej. W 2024 r. otrzymał Międzynarodową Nagrodę Literacką Kulturhuset Stadsteatern za powieść „Herscht 07769

Publikacje: Szatańskie tango 1985, Melancholia sprzeciwu 1989, Wojna i wojna 1999

Źródło: wikipedia.org

Laureatką Nagrody Literackiej Nike 2025 została Eliza KĄCKA za esej „Wczoraj byłaś zła na zielono”.

PATRONAMI ROKU 2025 wybranymi przez Sejm i Senat RP są: Maria Pawlikowska – Jasnorzewska, Olga Boznańska, Stefan Żeromski, Antoni Słonimski, Wojciech Jerzy Has, gen. Kazimierz Sosnkowski, ks. prof. Józef Tischner i Franciszek Duszeńko.
Ponadto rok 2025 został ogłoszony: Rokiem Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów oraz Rokiem Polskich Bohaterów z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i innych miejsc.

więcej o Patronach Roku 2025.pdf

Patroni Roku 2025 w naszych zbiorach bibliotecznych

Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich został ustanowiony w 1995 roku przez UNESCO i jest obchodzony 23 kwietnia. Data ta wybrana została jako symboliczna dla literatury światowej. W tym dniu w roku 1616 zmarli Miguel de Cervantes, William Shakespeare i historyk peruwiański Inca Garcilaso de la Vega.

Pomysł organizacji święta zrodził się w Katalonii w 1926 roku. W Hiszpanii Dzień Książki jest świętem oficjalnym od roku 1930, a od 1964 – we wszystkich krajach hiszpańskojęzycznych.

23 kwietnia jest w Katalonii hucznie obchodzonym świętem narodowym, jako dzień jej patrona – Świętego Jerzego. Zgodnie z długą tradycją w Katalonii obdarowywano w ten dzień kobiety czerwonymi różami, mającymi symbolizować krew smoka pokonanego przez św. Jerzego. Później kobiety zaczęły odwzajemniać się mężczyznom podarunkami w postaci książek.

UNESCO postanowiło stworzyć tytuł Światowej Stolicy Książki, który jako pierwsze miasto otrzymał Madryt. Tytuł Światowej Stolicy Książki przyznawany jest co roku przez UNESCO jako wyróżnienie dla najlepszego przygotowanego przez dane miasto programu promującego książki i czytelnictwo.

Święto obchodzone jest w celu promocji czytelnictwa, edytorstwa oraz praw autorskich.

BIBLIOTEKA internetowa WOLNE LEKTURY

Godziny pracy biblioteki:

Nauczyciel-bibliotekarz: Lidia Zadka

Regulamin biblioteki szkolnej.pdf

Aneks do regulaminu biblioteki.pdf

e-mail: bibliotekalo2@gmail.com

Han KANG: Wegetarianka
Literacki Nobel 2024

Podążanie za własną wizją i życie według własnych zasad nie zawsze jest łatwe. Spotkało to bohaterkę powieści „Wegetarianka”, która postanowiła dokonać przemiany. Okazało się, że przyjdzie jej przez to zmagać się z wieloma trudnościami.

Yong-hye wraz z mężem wiodą życie podobne do wielu innych par. Wszystko zmienia się, kiedy kobieta zaczyna miewać koszmary senne i jest nękana makabrycznymi wizjami. To prowadzi ją do jednej decyzji – rezygnuje z jedzenia mięsa. Tym samym wyłamuje się z norm i społecznych obyczajów, które są ściśle przestrzegane w jej kraju. To, co zrobiła, jest szokujące i niezrozumiałe dla innych.

Jej wegetarianizm staje się problemem i spotyka się ze sprzeciwem najbliższych Yong-hye, a porządek jej codziennego życia zostaje zaburzony. Metamorfoza ciała i umysłu kobiety zaprowadzi ją w nieznane rejony. Stanie się też jeszcze coś innego – rezygnacja z jedzenia mięsa jest jedynie początkiem do znacznie głębszej przemiany.

Poznaj wyjątkową historię, która opowiada o buncie i zmianie. Żyć tak, jak się pragnie, jest marzeniem wielu osób. Trzeba mieć tylko odwagę, żeby stanąć twarzą w twarz z trudnościami, niezrozumieniem i brakiem akceptacji. Możliwe, że ta droga będzie pełna wyzwań, lecz na pewno warto nią podążać.

Han Kang: Wegetarianka. Warszawa: Wydawnictwo WAB, 2024

Źródło: www.lubimyczytac.pl

Urszula KOZIOŁ: Raptularz
Nagroda Literacka Nike 2024

Poezja Urszuli Kozioł to tragizm z dystansem i zadomowienie w polszczyźnie.

„… Z niczym tu przyszłam / i odejdę z niczym / i wkrótce będzie jakby mnie nie było”. Mocny wiersz – znamy go już ze „Znikopisu” (2019) – mocny tom, trochę jakby rekapitulacja, bo z rzeczami nowymi sąsiadują przytoczenia dawnych, powroty. Na przykład do „Legendy gołębia” napisanej po klęsce powstania węgierskiego 1956, gdzie umiera picassowski symbol, „szamoczący się cień gołębia” tonie w Dunaju. Albo do fragmentów poematów, jak „W rytmie słońca 1968”, „To i owo” (1982) czy „Lato w mieście” (1983) – to jakby dyskretne przypomnienie, że Urszula Kozioł była zawsze pisarką towarzyszącą sprawom publicznym.

Przede wszystkim jednak tomik „Raptularz” stanowi kolejne ogniwo elegijnego łańcucha, w jaki układają się ostatnie zbiory jej wierszy. „Przytulam się do pamięci / o ukochanym / zanim stracę pamięć / zanim przestanę być”. To nie tylko treny po śmierci ukochanego męża, ale i własne pożegnanie ze światem. Powraca wiersz „Nagle powiało na mnie chłodem”, z dojmującymi pytaniami: „Kto przeprowadzi mnie przez lód / i nocą ujmie mnie za rękę / kiedy się własnych snów przelęknę / i kto mi szklankę wody poda (…) kto przeprowadzi mnie przez lód / i kto położy na powieki / obojga oczu dwie monety / by udawały szale wagi / choć nie są zdolne nic wyważyć / są jak oboje oczu / ślepe”…
Tomasz Fiałkowski

Urszula Kozioł: Raptularz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2023

Źródło: www.tygodnikpowszechny.pl

Joanna KUCIEL – FRYDRYSZAK: Służące do wszystkiego

Przejmujące losy „białych niewolnic”, kobiet z najniższego szczebla hierarchii służby domowej. Tych, których w przedwojennej Polsce było najwięcej. Zatrudniane przez mieszczaństwo wiejskie dziewczęta zaczynały służbę mając często 15 lat. Nie miały prawa do urlopu i wypoczynku, pracowały od świtu do nocy za grosze.

Joanna Kuciel-Frydryszak zagląda do ich maleńkich pokoików w eleganckich kamienicach, przypatruje się, co robią, gdy mają wychodne, obserwuje je przy kuchennej pracy, współczuje, gdy muszą oddać swoje często nieślubne dzieci.

Ale praca służącej to mimo wszystko awans i dotknięcie lepszego świata. Dla niektórych służba stanie się przygodą życia. Inne w rodzinie chlebodawców znajdą przyjaciół i opiekunów.

W galerii służących pojawiają się zarówno te, które zapisały się w historii: Anna Kaźmierczak, prababcia kanclerz Angeli Merkel, Teosia Pytkówna, żona Stanisława Wyspiańskiego, Aniela „Ciemna”, która wymyśliła końcówkę Ferdydurke, komunistka Etla Bomsztyk, jak i te bezimienne. Zobaczymy je także podczas drugiej wojny światowej, gdy heroicznie będą pomagać swoim chlebodawcom.

Służące do wszystkiego to także opowieść o stosunkach klasowych oraz o potrzebie dominacji lepiej urodzonych nad biedakami. To momentami zabawna, a czasem gorzka lektura. Na pewno zaś ważna.

Joanna Kuciel – Frydryszak: Służące do wszystkiego. Warszawa: Marginesy 2022

Źródło: www.lubimyczytac.pl

Andrzej LEDER: Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historycznej

W Polsce w latach 1939–1956 dokonała się rewolucja społeczna. Okrutna, brutalna, narzucona z zewnątrz, ale jednak rewolucja. Ta rewolucja niesłychanie głęboko przeorała tkankę polskiego społeczeństwa, tworząc warunki do dzisiejszej ekspansji klasy średniej, czyli mieszczaństwa, do najgłębszej być może od wieków zmiany mentalności Polaków: odejścia od mentalności określonej przez wieś i folwark ku tej zdeterminowanej przez miasto i miejski sposób życia. Ta rewolucja pozostaje jednak nieobecna w świadomości społecznej.

To książka o wydarzeniach, które nas ukształtowały, a o których wolimy nie pamiętać. Filozof bada naszą zbiorową amnezję, poddając psychoanalizie traumy najnowszej historii: okupację z Zachodu i rewolucję ze Wschodu, zagładę Żydów i likwidację ziemiaństwa, wyparte winy i nieopowiedziane krzywdy. „Prześniona rewolucja” to rzadkie w polskiej humanistyce połączenie głębokiego namysłu nad kulturą i literaturą z trzeźwą analizą kwestii politycznych i ekonomicznych – mocna lektura, która każe na nowo przemyśleć „polską duszę”. Andrzej Leder wyjaśnia, dlaczego polska klasa średnia po 1989 roku tak polubiła sushi i jaki to ma związek z Zagładą i komunizmem.
Agnieszka Graff

Andrzej Leder: Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historycznej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2013

Źródło: www.lubimyczytac.pl